O co chodzi z tym N? Dlaczego to jest tak ważne.

O co chodzi z tym N? Dlaczego to jest tak ważne.

Myślę, że jest to jeden z ważniejszych artykułów, który każdy powinien sobie gdzieś zapisać. Nie tylko dla siebie ale dla znajomych co będą pytać o co chodzi z tym N. 

Musimy zacząć od podstaw. Jedyną bezpieczną metodą sprawdzenia czy mamy N i L w puszcze jest:

Po wykręceniu żarówki, sprawdzenie w puszcze woltomierzem (nie śrubokrętem z diodą czyli neonówką ) czy między brązowym (lub czarnym) a niebieskim jest ~230V. Jeżeli napięcie nie występuję to znaczy, że przerywany L. Pamiętaj aby zawsze zrobić zdjęcie podłączenia kabli przed jakimikolwiek zmianami w instalacji, to naprawdę bardzo ułatwi Ci później życie! 

Następnie wyłącz korki i sprawdź ponownie czy na pewno nie ma tam napięcia!

Kable i żyły

  • Kabel 2 żyłowy: N (Neutral - powinien być niebieski) / L (Live - faza, powinien być brązowy). W starych instalacjach jest on czarny bez różnych kolorów żył.
  • W kablu 3 żyłowym mamy jeszcze dodatkowo PE (Uziemienie powinien być żółto zielony).
  • W kablu 4 żyłowym dochodzi nam jeszcze czarny kabel na którym mamy również napięcie - taki kable wykorzystywany jest np. przy włącznikach schodowych lub krzyżowych.
  • No i na koniec kabel 5 żyłowy (w tym 3 z napięciem) - jest on najczęściej bardzo gruby i wykorzystywany przy SILE czyli instalacji trójfazowej i do zasilania płyty indukcyjnej. W bardzo dużym uproszczeniu: w tym wypadku jeden idzie na lewą część palników (2 sztuki), drugi na prawą część palników (2 sztuki) a trzeci do piekarnika. N oczywiście musi być też podpięte (po rozgałęzieniu) do płyty i piekarnika.  Ze względu na ograniczoną moc na jeden kabel (bezpiecznik) nie jesteśmy w stanie włączyć płyty z lewej lub prawej strony na full (oba palniki) ale wyłącznie jeden prawy i jeden lewy jednocześnie.

Dobra tyle podstaw z kabli. Pamiętaj o jednym teoria mówi, że niebieski nie powinien mieć napięcia, praktyka mówi, że nie raz tak nie jest. Dlatego sprawdź choćby śrubokrętem elektrycznym (tym z diodą) gdzie się zaświeci.

L i N

Raz na zawsze zakończmy temat - nie ma różnicy jak włożymy wtyczkę do kontaktu dla urządzenia które zasilamy. Dla bezpieczeństwa ma. Prąd w gniazdku jest zmienny więc w przypadku zasilania urządzeń nie ma to w ogóle znaczenia. Przełącznik (np. Sonoff basic będzie działać niezależnie jak włożymy wtyczkę). Nic nikogo nie kopnie, nic nikomu się nie stanie. Oczywiście musimy pamiętać o jednym - wszystko jest wtedy pod napięciem nawet jak jest wyłączone! Jednak nie chodzi tutaj o sam smart przełącznik ale o to co jest urządzeniem końcowym. Patrz punkt stara instalacja, sterowanie 0 - poniżej. 

W wyjątkowych przypadkach LEDy (które pobierają mało prądu) mogą delikatnie migać - w tym wypadku należy zamienić podłączenie (N z L) i problem powinien ustąpić. Zrób to przed zasilaczem albo przed smart przełącznikiem. Najczęściej to eliminuje problem. 

Rodzaje instalacji w domu

Wyróżniamy dwa rodzaje instalacji w domu:

  • Nowa (bezpuszkowa) - wszystkie łączenia kabli są pod przełącznikami ściennymi lub w gniazdkach. Reasumując nowa instalacja ma pod przełącznikiem ściennym N.
  • Stara - do przełącznika ściennego idzie wyłącznie L (kabel 2 żyłowy w przypadku sterowania jednym przyciskiem lub trójżyłowy w przypadku sterowania dwoma przyciskami). Puszki są pod sufitem. W niektórych przypadkach sterowanie odbywa się 0 (czyli zwierany jest N - lampa ma cały czas napięcie) ma to wpływu na bezpieczeństwo - trzeba pamiętać podczas wymiany żarówki, że oprawa ma cały czas napięcie! To tak samo jak byśmy włożyli wtyczkę do lampki odwrotnie (tej dwużyłowej płaskiej bez uziemienie). Przecież nie ma szans wiedzieć jak ją włożyć poprawnie do gniazdka. Reasumując stara instalacja nie ma pod przełącznikiem ściennym N.
  • I jest jeszcze najnowsza czyli Gwiazda - wszystkie połączenia zrobione są w rozdzielni, czyli mamy milion kabli w domu ;) W skrócie kabel od zasilania np. lampy idzie aż do rozdzielni, po drodze nie mija włącznika ściennego. Od rozdzielni do włącznika ściennego idzie osobny kabel skrętka. Aby włączyć światło - musimy mieć przełączniki w rozdzielni, które na sygnał od przełącznika ściennego - przełączą stan lampy. Często w domu na każde piętro jest osobna rozdzielnia aby trochę zmniejszyć liczbę kabli. W nowych domach, gdzie 

Oznaczenia na przełącznikach L / L1 / Lin / Lout 

Jest to ogólna zasada, ZAWSZE sprawdź w instrukcji jak to jest dokładnie opisane! 

L / Lin (L in - wejście) będzie tym samym - w to miejsce wprowadzamy L z instalacji (np. z wtyczki).

L1 / L2 / L3 / Lout (L out - wyjście) będzie tym samym - w tym miejscu wyprowadzamy L do zasilenia urządzenia końcowego (np. żarówki).

N / Nin (N in - wejście) będzie tym samym - w to miejsce wprowadzamy N z instalacji (np. z wtyczki). W to miejsce możemy włożyć więcej N. Generalnie kabel Neutralny możemy łączyć w takim miejscu (jeżeli idzie w jednym obwodzie).

S1 / S2 / SW1 - jest to miejsce na przycisk. Zawsze sprawdź w instalacji - są dwa rodzaje łączenia - wyjście i wejście ze smart modułu (jak Sonoff Mini) - nie można tam podłączyć 230V lub Shelly czy Tuya gdzie podłączamy zasilanie bezpośrednio z L. 

instrukcje_1

Przełącznik ścienny smart (ten z N)

Ze względu na potrzebę ciągłego zasilania włączniki smart muszą mieć doprowadzone N aby płynęło cały czas napięcie i moduł (choćby WiFi) miał prąd do komunikacji. Dlatego podłączając zasilanie w nowej instalacji jak poniżej do wago wpinamy jeszcze jeden niebieski kabel i podłączamy do przełącznika w miejsce N (N możemy rozgałęziać i łączyć dowolnie jak P) Jednak nie możemy ich ze sobą zewrzeć bo pójdzie wtedy pełne napięcie i wywali nam bezpieczniki. 

tenzN_1

Przełącznik ścienny smart (bez N)

Przełącznik ścienny bez N również potrzebuje stałego napięcia! Dlatego przy żarówce montowany jest specjalny o kosmicznej technologii, najzwyklejszy na świecie kondensator... który zamyka obwód i pozwala na to aby prąd płynął, czyli na minimalne obciążenie naszego przełącznika. I to cała filozofia! 

bezN_1

Robi się coraz ciekawiej, prawda? A do końca jeszcze daleko...

Jak rozpoznać jaką mam instalację

No to czas na trochę zdjęć prosto z puszek aby rozjaśnić sytuację. Zwróćcie uwagę, że przełącznik jest dwu przyciskowy a więc sterujemy dwoma światłami.

Stara instalacja czyli bez N 

  • Pierwszy co zauważymy to przy suficie kółka od maskownic puszek - jeżeli to widzimy to na 99% mamy starą instalację.
  • Pod włącznikiem dotykowym (w puszcze) mamy czarne kable i pojedyncze żyły. Jest tyle żył ile przycisków + 1. Czyli jeżeli mamy przełącznik: 1 przyciskowy to żył mamy 2. Jeżeli mamy przełącznik 2 przyciskowy to żył mamy 3, itd.

Instalacja_2

Nowa instalacja z N

  • Brak maskownicy przy sufitach.
  • Pod gniazdkiem mamy białe kable z których wychodzą po 3 żyły (minimum 2 kable) a niebieskie kable są ze sobą połączone.

Instalacja_1

Nowa/stara instalacja 

Wszystko było by fajnie gdyby nie jeden szkopuł a mianowicie... niedawno przeprowadzony remont, nowa instalacja ale robiona starym sposobem. 

  • Brak maskownic przy sufitach. 
  • Pod gniazdkiem mamy biały (JEDEN) kabel z którego wychodzą trzy kolorowe żyły. 

Instalacja_4

Przełącznik schodowy/krzyżowy

A na koniec aby wszystko zamieszać. Przełącznik schodowy/krzyżowy - w tym wypadku do komunikacji pomiędzy nimi wymagany jest jeden dodatkowy kabel (muszą być dwa a nie jeden). A więc nasz wzór do rozróżnienia instalacji nowej od starej musi zawierać liczbę +2 (a nie +1).

schodowy_1

Czyli co? Bo się trochę pogubiłem...

Jeżeli w puszcze występuje liczba żył równa liczba przycisków na przełączniku + 2 - jesteśmy w stanie zastosować przełącznik z N. W tym wypadku zawsze jeden przewód mamy Lin, z drugiego wolnego robimy N a z pozostałych Lout. Nie ważne czy mamy nową, czy starą instalację, będziemy musieli pokombinować przy suficie najwyżej ale się da! 

Jeżeli w puszcze występuje liczba żył równa liczbie przycisków na przełączniku + 1, musimy zastosować przełącznik bez N. 

  Instalacja_3      

Przełącznik Bistabilny i Monostabilny

Nie mylcie przełączników z przekaźnikami.

  • Bistabilny - "normalny" - czyli przyciskamy i zostaje w tym położeniu - górna część odstaje brak sygnału, dolna cześć odstaje jest sygnał
  • Monostabilny - dzwonkowy - czyli przyciskamy i odskakuje, tylko w momencie przyciśnięcia jest sygnał

Podsumowanie

Mam nadzieję, ze teraz będzie łatwiej to wszystko zrozumieć. Pamiętajcie zabawa prądem - odłącz bezpieczniki - to nie jest zabawa... to może zrobić krzywdę Tobie lub Twoim bliskim. Jeżeli nie wiesz jak coś podłączyć zapytaj, upewnij się na grupie a jak dalej nie rozumiesz poproś elektryka o pomoc. Twoje bezpieczeństwo jest dla mnie najważniejsze - bo każdy czytelnik mniej, to mniej odsłon bloga a to mnie smuci ;) 

Tutaj znajdziesz przełączniki BEZ N: Ścienny włącznik dotykowy bez przewodu neutralnego Tuya (Smart Life) - wszystkie inne przełączniki na naszym blogu będą wymagać N. 

UWAGA: zmiany instalacji elektrycznej należy wykonywać pod okiem osoby uprawnionej, autor artykułu oraz Społeczność HejDom.pl nie ponosi odpowiedzialności za krzywdy wyrządzone podczas takich zmian, w gniazdkach, przełącznikach czy puszkach instalacyjnych występuje 230V. Nie zrób sobie lub innym krzywdy. Nigdy nie zwieraj ze sobie przewodów pod napięciem. 

Chcesz wiedzieć więcej? Dołącz do naszej grupy na FB - będzie nam też miło jak polubisz nasz Fanpage!


Dziwi brak reklam? Przeczytaj dlaczego i wesprzyj projekt na  lub